Postępy
nasze czasopisma medyczne
New Medicine
Postępy Nauk Medycznych
Medycyna Rodzinna
Nowa Medycyna
Nowa Pediatria
Nowa Stomatologia
oferta Wydawnictwa Borgis
CzytelniaMedyczna.pl
Księgarnia Medyczna Borgis.pl
Księgarnia ogólna DoPoduszki.pl
Newsletter Biuletyn Telegram
Kosmetyki ziołowe
Postępy
Wydawca:
Wydawnictwo Medyczne Borgis

Organ
Sekcji Fitoterapii PTL
Sekcja Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego

Ocena działania olejku eukaliptusowego na bakterie tlenowe

© Borgis - Postepy Fitoterapii 4/2010, s. 187-191
*Anna Kędzia1, Barbara Kochańska2, Aida Kusiak3, Ewa Kwapisz1, Maria Wierzbowska1
Ocena działania olejku eukaliptusowego na bakterie tlenowe
Evaluation of activity of eucalyptus oil on aerobic bacteria
1Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Zakładu i Katedry: dr hab. Anna Kędzia prof. ndzw.
2Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. Barbara Kochańska
3Katedra i Zakład Periodontologii i Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej, Gdański Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry i Zakładu: dr hab. Aida Kusiak
Summary
This study was aiming to evaluate activity of eucalyptus oil on 31 aerobic bacteria isolated from patients with infections of oral cavity, respiratory tract, gastrointestinal tract and derma. Susceptibility (MIC) was determined two fold dilution method in Mueller-Hinton agar. The suspension of test organisms were 106 CFU per spot and was seeded with Steers replicator upon the surface of agar containing various concentrations as well as upon that with no oil added (bacterial strains growth control). Incubation was performed in aerobic conditions at 37°C for 24 hours. MICs values were determined as the lowest concentrations that inhibited visible growth of the tested aerobic bacteria. The data show that the most susceptible to eucalyptus oil was Gram-positive cocci and rods. MIC for these strains was to the concentrations from ≤ 3.1 to 6.2 mg/ml. The Gram-negative rods were less sensitive (MIC=6.2 – ≥ 50.0 mg/ml). The strains from the genera of Pseudomonas were the lowest sensitive to eucalyptus oil (MIC in ranges 12.5 – ≥ 50.0 mg/ml). Gram-negative bacteria were more resistant to the tested essential oil than Gram-positive bacteria.
Key words: eucalyptus oil, infections, aerobic bacteria, susceptibility
Eukaliptus był od dawna stosowany w Australii przez Aborygenów w tradycyjnej medycynie. Eukaliptus gałkowy (Eucalyptus globulus), drzewo z rodziny Myrtaceae, pochodzi z Australii i Tasmanii. Obecnie rośnie w strefie umiarkowanej i podzwrotnikowej. Jest uprawiany lub rośnie dziko w Indonezji, Nowej Zelandii, Brazylii, Chinach, Indiach, Hiszpanii, Portugalii i Kalifornii.
Drzewo eukaliptusowe osiąga wysokość 25-30 m, jest wiecznie zielone o charakterystycznych lancetowatych, ciemnozielonych liściach. Wytwarza kremowobiałe kwiaty zebrane w główki. Spośród kilkuset gatunków eukaliptusów tylko kilka jest wykorzystywanych do wyrobu olejków eterycznych. Drewno eukaliptusa gałkowego i niektórych innych gatunków służy jako materiał budulcowy. Ponadto jest uprawiany na terenach bagnistych w celu ich osuszania, dzięki niezwykłym właściwościom liści, które ustawiają się tylko krawędzią w stronę słońca, nie dając cienia, co umożliwia szybkie parowanie gruntu. Olejek eukaliptusowy uzyskuje się z liści i świeżych wierzchołków gałęzi drzew Eucalyptus globulus na drodze destylacji z parą wodną. Jest bezbarwny, ma charakterystyczny zapach.
Olejek wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym do wyrobu orzeźwiających cukierków, gum do żucia i napojów, a także do wyrobu perfum i kosmetyków. Ponadto olejek eukaliptusowy jest dodawany do preparatów stosowanych do codziennej higieny jamy ustnej, tj. płynów do płukania i past do szczotkowania zębów. Wykazuje szereg właściwości, dzięki którym znalazł zastosowanie w lecznictwie (1-11). Preparaty zawierające olejek eukaliptusowy stosowane są zewnętrznie i wewnętrznie. Ze względu na działanie przeciwzapalne używane są w terapii zapaleń dróg oddechowych (kaszel, katar, grypa, zapalenie zatok obocznych nosa, krtani i gardła). Stwierdzono, że zmniejsza on wydzielanie śluzu w drogach oddechowych (4-6). Ponadto powoduje rozrzedzenie wydzieliny oskrzelowej, działa wykrztuśnie i ułatwia oddychanie. Olejek eukaliptusowy stosowany jest do inhalacji w nieżytach oskrzeli. Wykazano też, że wzmaga on czynność wydzielniczą dróg oddechowych, przez co przyczynia się do przywrócenia prawidłowych czynności nabłonka migawkowego. Ponadto stwierdzono, że olejek eukaliptusowy zwiększa aktywność fagocytów oraz liczbę monocytów/makrofagów (4). Wyniki doświadczeń przeprowadzonych na zwierzętach wskazują też na działanie przeciwzapalne oraz przeciwbólowe zawartego w olejku 1,8-cyneolu, które jest porównywalne do działania morfiny (7-9).
Olejek eukaliptusowy jest stosowany w niektórych chorobach skóry (trądzik, łuszczyca) oraz w reumatyzmie (1-10) i fizjoterapii (11). Z doświadczeń przeprowadzonych przez Karpanena i wsp. (12) wynika, że olejek eukaliptusowy może zwiększać przenikanie glukonianu chlorheksydyny w 70% roztworze alkoholu izopropylowego do naskórka i skóry, co przyczynia się do zwiększenia przeciwdrobnoustrojowego działania antyseptyku. Autorzy uważają, że połączenie glukonianu chlorheksydyny z olejkiem eukaliptusowym działa synergistycznie. Wykazano też przeciwutleniające właściwości olejku (4, 13).
Głównym składnikiem olejku jest eugenol (1,8-cyneol), którego zawartość zwykle przekracza 70%. Ponadto zawiera on triterpeny, monoterpeny (α- i β-pinen, p-cymen, α-felandren, α-terpineol, kamfen), seskwiterpeny (aromadendren, globulol), aldehydy (myrtenal) i ketony (karwon, pinokarwon) (1-4). Eugenol i monoterpeny działają przeciwdrobnoustrojowo. Szereg badań potwierdza aktywność olejku eukaliptusowego wobec bakterii (14-28), grzybów drożdżopodobnych i pleśniowych (14-16, 19, 23, 24, 29-35), wirusów (18, 36, 37) i pierwotniaków (38). Jednak nie wszystkie badania potwierdzają skuteczne działanie przeciwdrobnoustrojowe olejku (14, 39, 40).
Celem pracy była ocena działania olejku eukaliptusowego na bakterie tlenowe wyizolowane z różnych zakażeń.
Materiały i metody
Drobnoustroje tlenowe zostały wyizolowane z materiałów pobranych od pacjentów z zakażeniami w obrębie jamy ustnej, dróg oddechowych, przewodu pokarmowego lub skóry. Badaniami objęto łącznie 36 szczepów, z których 31 zostało wyhodowanych od pacjentów: Staphylococcus aureus (5 szczepów), S. epidermidis (3), Enterococcus faecalis (4), Corynebacterium spp. (2), Klebsiella pneumoniae (2), Acinetobacter baumannii (3), Escherichia coli (4), Pseudomonas aeruginosa (3), P. stutzeri (2), Serratia marcescens (2), Citrobacter freundii (2) oraz 5 szczepów wzorcowych z następujących gatunków: Staphylococcus aureus ATCC 25923, Enterococcus faecalis ATCC 191212, Klebsiella pneumoniae ATCC 13883, Acinetobacter baumannii ATCC 19606 i Escherichia coli ATCC 25922. Badanie wrażliwości (MIC) wymienionych wyżej bakterii tlenowych na olejek eukaliptusowy (Semifarm, Gdańsk) przeprowadzono metodą seryjnych rozcieńczeń w agarze Muellera-Hintona (41). Olejek rozpuszczano w DMSO (Serva) w celu otrzymania stężenia 100 mg/ml. Do dalszych rozcieńczeń użyto jałowej wody destylowanej, uzyskując stężenia w zakresie od 3,1 do 50,0 mg/ml. Zawiesinę, zawierającą 106 drobnoustrojów (CFU) na kroplę, nanoszono aparatem Steersa na podłoża zawierające odpowiednie rozcieńczenia olejku i podłoże bez olejku, które służyło jako kontrola wzrostu szczepów. Podłoża z posiewami oraz kontrolne inkubowano w warunkach tlenowych w temp. 37°C przez 24 godziny. Za najmniejsze stężenie hamujące wzrost (MIC) uznano takie rozcieńczenie olejku eukaliptusowego, które całkowicie hamowało wzrost badanych bakterii.
Wyniki
Uzyskane wyniki badań wrażliwości bakterii tlenowych wyizolowanych od pacjentów na olejek eukaliptusowy zestawiono w tabeli 1, a szczepów wzorcowych w tabeli 2. Gram-dodatnie bakterie tlenowe obejmujące ziarniaki i maczugowce charakteryzowały się wysoką wrażliwością. Wzrost wszystkich testowanych szczepów był hamowany w zakresie stężeń ≤ 3,1-6,2 mg/ml. Niższą aktywność wykazał olejek eukaliptusowy wobec Gram-ujemnych bakterii. Wśród ocenianych pałeczek największą wrażliwość wykazały szczepy z gatunku Klebsiella pneumoniae i Acinetobacter baumannii, których wzrost był hamowany w stężeniach wynoszących od 6,2 do 12,5 mg/ml. Natomiast niższą wrażliwością charakteryzowały się pałeczki z gatunku Serratia marcescens (MIC=12,5 mg/ml) i Citrobacter freundii (MIC=12,5-25,0 mg/ml). Najmniej wrażliwe spośród Gram-ujemnych bakterii okazały się szczepy z rodzaju Pseudomonas. Pałeczki z gatunku Pseudomonas aeruginosa były hamowane przez olejek eukaliptusowy w zakresie stężeń wynoszących od 12,5 do ≥ 50,0 mg/ml, a P. stutzeri ≥ 50,0 mg/ml.
Tabela 1. Wrażliwość 36 szczepów bakterii tlenowych na olejek eukaliptusowy.
DrobnoustrojeLiczba szczepówNajmniejsze stężenie hamujące
MIC (mg/ml)
≥ 50,0 25,0 12,5 6,2 ≤ 3,1
Staphylococcus aureus 5   41
Staphylococcus epidermidis2   11
Enterococcus faecalis4   4 
Corynebacterium spp.2   11
Gram-dodatnie bakterie tlenowe
Ogółem
13   103
Acinetobacter baumanii3  21 
Citrobacter freundii2 11  
Escherichia coli4  4  
Klebsiella pneumoniae2  11 
Pseudomonas aeruginosa3111  
Pseudomonas stutzeri22    
Serratia marcescens2  2  
Gram-ujemne bakterie
Ogółem
1832112 
Bakterie tlenowe
Ogółem
313211123
Tabela 2. Wrażliwość 5 szczepów wzorcowych bakterii tlenowych na olejek eukaliptusowy.
Drobnoustroje Liczba szczepów Najmniejsze stężenie hamujące MIC (mg/ml)
≥ 50,0 25,0 12,5 6,2 ≤ 3,1
Staphylococcus aureus ATCC 259231   1 
Enterococcus faecalis ATCC 292121   1 
Acinetobacter baumannii ATCC 196061 1   
Escherichia coli ATCC 259221 1   
Klebsiella pneumoniae ATCC 138831   1 
Dyskusja
W szeregu publikacjach wykazano działanie przeciwbakteryjne olejku eukaliptusowego (14-28). Aktywność olejku oceniano zarówno metodą krążkowo-dyfuzyjną (10, 16, 20-22, 24, 39, 40), jak i metodą seryjnych rozcieńczeń w podłożu płynnym lub agarowym (MIC) (15, 16, 18, 19, 23, 28, 42, 43). Doświadczenia wskazują, że przeciwdrobnoustrojowe właściwości olejku eukaliptusowego w znacznym stopniu zależą od składu olejku, a także od gatunku czy rodzaju drobnoustroju. Zwraca uwagę fakt, że Gram-dodatnie bakterie są bardziej wrażliwe na działanie olejku eukaliptusowego niż Gram-ujemne. Potwierdzają to wyniki badań innych autorów (15, 22, 30). Cimanga i wsp. (44), a także inni badacze uważają, że przeciwdrobnoustrojowa aktywność olejków eterycznych zależy od ich składu chemicznego (45, 46). Na skład olejków i zawartość związków przeciwdrobnoustrojowych ma wpływ między innymi gatunek rośliny i miejsce pochodzenia, w tym warunki glebowe i strefa klimatyczna (43, 46).
Głównym składnikiem olejku jest 1,8-cyenol, ale ważnym związkiem wspomagającym jego bioaktywność jest α-terpineol, który wykazuje 8-krotnie silniejsze działanie w porównaniu z 1,8-cyneolem (45). Jego obecność wzmaga przeciwbakteryjną aktywność olejku otrzymanego z Eucalyptus globulus (45). Aktywność olejku eukaliptusowego oznaczaną metodą krążkowo-dyfuzyjną wobec szczepów Staphylococcus aureus wykazali Fit i wsp. (10), Vidia i wsp. (24), Kumar i wsp. (22), Ghalem i wsp. (21), Trivedi i wsp. (20) oraz Yousef i wsp. (16). Strefy zahamowania wzrostu tych ziarniaków wynosiły od 10 do 40 mm. Natomiast brak działania wobec szczepów Staphylococcus aureus przy badaniu tą samą metodą wykazali Maruzella i wsp. (40), Morris i wsp. (14) oraz Prabuseenivasan i wsp. (39). W doświadczeniach przeprowadzonych metodą seryjnych rozcieńczeń w podłożu (MIC) przez Cermelli i wsp. (18) szczepy Staphylococcus aureus były wrażliwe na 50 μg olejku w ml. Natomiast Kędzia i wsp. (23) wykazali wrażliwość szczepu Staphylococcus aureus FDA 209 P na 100 μg/ml, a szczepów szpitalnych gronkowców złocistych na 250 μg/ml olejku. Gronkowce z gatunku Staphylococcus aureus oceniane przez Delaquis i wsp. (19) były wrażliwe na 2,3 mg/ml. W wymienionych wyżej badaniach szczepy Staphylococcus aureus wykazały wyższą wrażliwość na olejek eukaliptusowy od szczepów gronkowców, które zostały ocenione w tej pracy. Podobną do naszej aktywność wobec szczepów S. aureus (MIC=3,1-6,2 mg/ml) uzyskali Yousef i wsp. (16) (MIC=6,2 mg/ml), Rosato i wsp. (42) (MIC=2,8-5,6 mg/ml), Kalemba i wsp. (15) (MIC=4,0 mg/ml).
W przypadku badań wrażliwości metodą krążkowo-dyfuzyją Gram-ujemnych bakterii uzyskano zróżnicowaną ich wrażliwość. Vidia i wsp. (24) wykazali zahamowanie wzrostu szczepów Escherichia coli, Psedomonas aeruginosa i Klebsiella spp. (strefy wynosiły od 16 do 25 mm). W badaniach Kunara i wsp. (22) strefa zahamowania wzrostu w przypadku szczepu Pseudomonas aeruginosa wynosiła 7,5 mm. Ghalem i wsp. (21) wykazali, że zależnie od badanego stężenia olejku eukaliptusowego w krążku (5-20 μl) dla szczepu Escherichia coli strefy zahamowania wzrostu wynosiły od 13 do 24 mm. W doświadczeniach Trivedi i wsp. (20) krążki zawierające od 25 do 200 μl olejku powodowały zahamowanie wzrostu szczepów Escherichia coli, Klebsiella spp. i Pseudomonas aeruginosa (strefy wynosiły od 5 do 20 mm). Morris i wsp. (14) nie wykazali aktywności olejku wobec szczepów Escherichia coli. Podobnie Prabuseenivasu i wsp. (39) nie uzyskali stref zahamowania wzrostu szczepów Escherichia coli, Pseudomonas aeriginosa i Klebsiella pneumoniae. W przypadku Gram-ujemnych pałeczek Cermelli i wsp. (18) nie stwierdzili działania olejku eukaliptusowego wobec Klebsiella pneumoniae.
Natomiast w badaniach przeprowadzonych metodą seryjnych rozcieńczeń olejku w podłożu (MIC) Kędzia i wsp. (23) wykazali, że szczepy Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae i Pseudomonas aeruginosa były wrażliwe na 500 μg/ml olejku. W doświadczeniach Delaquis i wsp. (19) wrażliwość szczepu E. coli 0157:H7 wynosiła 2,7 mg/ml. Badane przez Rosato i wsp. (42) pałeczki E. coli były wrażliwe na stężenia w zakresie 2,8-5,6 mg/ml. Najbardziej zbliżone do uzyskanych przez nas są wyniki badań przeprowadzonych przez Yousefa i wsp. (16). Wrażliwość pałeczek E. coli wynosiła 6,2 mg/ml, a Pseudomonas aeruginosa 12,5 mg/ml. W naszych badaniach szczepy E. coli były wrażliwe na stężenia olejku eukaliptusowego wynoszące 12,5 mg/ml, a szczepy Pseudomonas aeruginosa na stężenia w zakresie od 12,5 do ≥ 50,0 mg/ml.
Podsumowując uzyskane wyniki, warto zaznaczyć, że testowane Gram-dodatnie bakterie były bardziej wrażliwe na olejek eukaliptusowy (MIC ≤ 3,1-6,2 mg/ml) niż bakterie Gram-ujemne (MIC w zakresie 6,2-≥ 50,0 mg/ml). Spośród badanych Gram-ujemnych pałeczek 89% szczepów wymagało do zahamowania wzrostu stężeń olejku w zakresie od 12,0 do 50,0 mg/ml i więcej.
Wnioski
1. Największą wrażliwość na działanie olejku eukaliptusowego wykazały Gram-dodatnie ziarniaki i maczugowce.
2. Najniższą wrażliwością charakteryzowały się szczepy pałeczek Gram-ujemnych z rodzaju Pseudomonas.
3. Olejek eukaliptusowy wykazał wyższą aktywność wobec bakterii Gram-dodatnich w porównaniu z bakteriami Gram-ujemnymi.
Piśmiennictwo
1. Backlir RG, Bengali M. Antibacterial activity of leaf essentials oils of Eucalyptus globulus and Eucalyptus camaldulensis. Afr J Pharm Pharmacol 2008; 2(10):211-5. 2. Balacs T. Cineole-rich-eucalyptus. Int J Aromather 1997; 8(2):15-21. 3. Juergens UR, Stober M, Vetter H. Inhibition of cytokine production and arachidonic acid metabolism by eucalyptol (1,8-cineole) in human blood monocytes in vitro. Eur J Med Res 1998; 3:508-10. 4. Sadlon AE, Lamson DW. Immune-modifing and antimicrobial effects of eucalyptus oil and simple inhalation devices. Altern Med Rev 2010; 15(1):33-46. 5. Salari MH, Amine G, Shirazi MH i wsp. Antibacterial effects of Eucalyptus globulus leaf extract on pathogenic bacteria isolated from specimens of patients with respiratory tract disorders. Clin Microbiol Infect 2006; 12:194-6. 6. Lu XQ, Tang FD, Wang Y i wsp. Effect of Eucalyptus globulus oil on hypopolisaccharide-induced chronic bronchitis and mucin hypersecretion in rats 2004; 29:168-71. 7. Santos FA, Rao VS. Antiinflammatory abd antinociceptive effects of 1,8-cineole a terpenoid oxide present in many plant essential oils. Phytother Res 2000; 12:240-4. 8. Liapi C, Anifandis G, Chinon I i wsp. Antinonciceptive properties of 1,8-cineole and beta-pinene, from the essential oil of Eucalyptus camaldulensis leaves in rodents. Planta Med 2007; 73:1247-54. 9. Silva J, Abebe W, Sausa SM i wsp. Analgesic and anti-inflammatory effects of essential oils of Eucalyptus. J Ethnopharm 2003; 89:277-83. 10. Fit IN, Rapuntean G, Rapuntean S i wsp. Antibacterial effect of essential vegetal extracts on Staphylococcus aureus compared to antibiotics. Not Bot Hort Agrobot Cluj 2009; 37(2):117-23. 11. Le Faon M, Beghe T, Bourguignon E i wsp. The effects of application of Dermasport® plus Solution Cryo® in physiotherapy. Int J Aromather 2005; 15:123-8. 12. Karpanen T, Conway BR, Worthington T i wsp. Enhanced chlorhexidine skin penetration with eucalyptus oil. BMC Infect Dis 2010; 10:278-84. 13. Lee KG, Shibamoto T. Antioxidant activities of volatile components isolated from Eucalyptus species. J Sci Food Agric 2001; 81:1573-9. 14. Morris JA, Khettry A, Seitz EW. Antimicrobial activity of aroma chemicals and essential oils. J Am Oil Chem Soc 1979; 56:595-603. 15. Kalemba D, Kunicka A. Antibacterial and antifungal properties of essential oils. Curr Med Chem 2003; 10:813-29. 16. Yousef RT, Tawil GG. Antimicrobial activity of volatile oils. Pharmazie 1980; 35:698-701. 17. Karpanen TJ, Worthington T, Hendry ER i wsp. Antimicrobial efficacy of chlorhexidine alone and with combination with eucalyptus oil, tea tree oil and thymol against planctonic and biofilm cultures of Staphylococcus epidermidis. J Antimicrobial Chemother 2008; 62:1031-6. 18. Cermelli C, Fabio A, Fabio G i wsp. Effect of eucalyptus essential oil on respiratory bacteria and viruses. Curr Microbiol 2008; 56:89-92. 19. Delaquis PJ, Stanich K, Girard B i wsp. Antimicrobial activity of individual and mixed fractions of dill, cilantro, coriander and eucalyptus essential oils. Int J Food Microbiol 2002; 74:101-9. 20. Trivedi NA, Hotchandani SC. A study of the antimicrobial activity of oil of Eucalyptus. Ind J Pharmacol 2004; 36(2):93-5. 21. Ghalem BR, Mohamed B. Antibacterial activity of leaf essential oils of Eucalyptus globulus and Eucalyptus camaldulensis. Afric J Pharm Pharmacol 2008; 2(10):211-5. 22. Kumar A, Sharma VD, Sing AK i wsp. Antibacterial properties of different eucalyptus oils. Fititer 1988; 59:141-44. 23. Kędzia B, Hołderna-Kędzia E. Badanie wpływu olejków eterycznych na bakterie, grzyby i dermatofity chorobotwórcze dla człowieka. Post Fitoter 2007; 2:71-7. 24. Vidya TJ, Vidya P. Antimicrobial activity of Scan Vet Cream. Veterinary 2000; 16(24):115-20. 25. Arnal-Schnebelen B, Hadji-Minaglou F, Perotean J-F i wsp. Essential oils in infections gynaecological disease: a statistical study of 658 cases. Int J Aromather 2004; 14:192-7. 26. Kędzia A. Działanie olejku eukaliptusowego na bakterie beztlenowe. Post Fitoter 2006; 4:183-7. 27. Hendry ER, Worthing T, Conway BR i wsp. Antimicrobial efficacy of eucalyptus oil and 1,8-cineole alone and in combination with chlorhexidine against microorganisms grow in planctonic and biofilm cultures. J Antimicrob Chemother 2009; 64(6):1219-25. 28. Chaibi A, Ababouch LH, Belasri K i wsp. Inhibition of germination and vegetative growth of Bacillus cereus T and Clostridium botulinum 62A spores by essential oils. Food Microbiol 1997; 14:161-74. 29. Williams L. Ranking antimicrobial activity. Int J Aromather 1996; 7(4):32-5. 30. Maruzzella JC, Liguori L. The in vitro antifungal activity of essential oil. J Am Pharm Assoc 1956; 47(4):250-54. 31. Inouye S, Uchida K, Abe S. Vapor activity of 72 essential oils against a Trichophyton mentagrophytes. J Infect Chemother 2006; 12:210-16. 32. Yousef RT, Aggag ME, Tawil GG. Evaluation of antifungal activity of some components of volatile oils against dermatophytes. Mycosen 1978; 21(6):190-3. 33. Rai MK, Qureshi S, Pandey AK. In vitro susceptibility of opportunistic Fusarium spp. to essential oils. Mycoses 1999; 42(1-2):97-102. 34. Bansod S, Rai M. Antifungal activity of essential oils from Indian medicinal plants against human pathogenic Aspergillus fumigatus and A. niger. World J Med Sci 2008; 3(2):81-8. 35. Agarwal V, Lal P, Pruthi V. Prevention of Candida albicans biofilm by olant oils. Mycopathol 2008; 165:13-9. 36. Schnitzler P, Schou K, Reichling J. Antiviral activity of Australian tea tree oil and eucalyptus oil against herpes simplex virus in cell culture. Pharmazie 2001; 56:343-7. 37. Astani A, Reichling J, Schnitzler P. Comparative study on the viral activity of selected monoterpenes derived from essential oils. Phythoter Res 2009; 23: 150-4. 38. Su V, King D, Woodrow I i wsp. Plasmodium falciparum growth is arrested by monoterpenes from eucalyptus oil. Flavour Fragr J 2008; 23:315-18. 39. Prabuseenivasan S, Jayakumar M, Ignacimuthu S. In vitro antibacterial activity of some plant essential oils. BMC Compl Alter Med 2006; 6(39):1-8. 40. Maruzzella JC, Sicurella N. Antibacterial activity of essential oil vapors. J Am Pharm Assoc 1960; 49:692-94. 41. National Committee for Clinical Laboratory Standards: M7-M6. Methods for dilution antimicrobial susceptibility tests for bacteria that grow aerobically: approved standard. 6th Ed. Wayne. PA. NCCLS 2003. 42. Rosato A, Vitali C, De Laurentis N i wsp. Antibacterial effect of some essential oils administrated alone or in combination with Norfloxacin. Phytomed 2007; 14:727-32. 43. Kalemba D. Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybowe właściwości olejków eterycznych. Post Mikrobiol 1998; 38(2):185-203. 44. Cimanga K, Kambu K, Tona L i wsp. Correlation between chemical composition and antibacterial activity of essential oils of some aromatic medical plants growing in the Democratic Republic of Congo. J Ethnopharmacol 2002; 2(79):213-20. 45. Inouye S, Takizawa T, Yamaguchi H. Antibacterial activity of essential oils and their major constituents against respiratory tract pathogens by gaseous contact. J Antimicrob Chemother 2001; 47:565-73. 46. Bakkali F, Averbeck S, Averbeck D i wsp. Biological effects of essential oils – A review. Food Chem Toxicol 2008; 46:446-75.

otrzymano/received: 2010-10-24
zaakceptowano/accepted: 2010-11-29

Adres/address:
*Anna Kędzia
Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej, Katedra Mikrobiologii, GUMed
ul. Do Studzienki 38, 80-227 Gdańsk
tel.: (58) 349-21-85
e-mail: zmju@amg.gda.pl
Copyright © Wydawnictwo Medyczne Borgis 2006-2014
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
do góry strony